UHT Süt Zararlı Mı ?
UHT Süt Hakkında Tüm Gerçekler
Muhtemelen siz de içtiğiniz sütün sağlıklı olduğunu düşünüyorsunuz. Sonuçta kalsiyum ve vitamin dolu beyaz ve temiz bir kutu içerisinde geliyor. Düşünün ki, şu an bir market içerisinde yürüyorsunuz ve tam süt reyonunun önünde duruyorsunuz. Ancak gördüğünüz bu tertemiz görünümlü paket sütlerin buzdolabı reyonunda değil de normal raflarda saklandığını fark ediyorsunuz.
Nasıl oldu da taze süt bir paket süt haline gelip normal raflarda saklanabilecek bir hale geldi. Peki, raflarda yer alan bu UHT Sütler zararlı mı? Bu soruya cevap verebilmek için öncelikle UHT Süt nedir sorusuna daha yakından bakmamız gerekiyor.
Öncelikle şunu belirtmeliyim; süt ve yoğurt endüstrisi günden güne hızla gelişiyor. Ancak gelişen ve kar marjını büyüten firmaların etik anlayışlarını da geliştirdiklerini söylemek çok mümkün değil. Süt ve yoğurt ürünleri artık sağlığa faydasından çok zararları nelerdir sorusuyla gündeme geliyor. Bu konuda eğer incelemek isterseniz Hazır Yoğurt Hakkındaki Gerçekler adlı yazımı da tıklayarak hemen okuyabilirsiniz.
UHT süt hakkında edindiğim detaylı araştırmaya ingilizce kaynaklardan ulaştım. Eğer siz de incelemek isterseniz buraya ve buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Şimdi gelelim UHT süt nedir ve UHT sağlığa zararlı mı?
UHT Süt Nedir ?
Süt endüstrisindeki büyüme ile süt çeşitlerinde de çeşitliliğe gidildi. Günlük ve pastörize sütlerin yanında uzun raf ömrü bulunan ve buzdolabında saklanmasına ihtiyaç duyulmayan UHT sütler de piyasada yerini aldı. Peki, UHT süt nedir ve UHT süt nasıl hazırlanır?
UHT süt, sütün raf ömrünü uzatabilmek amacıyla ambalajlamadan önce en az 2 saniye 135 – 150˚ arasında kaynatılan ve ardından paketlenen süt çeşididir. Yani, süt yüksek sıcaklıkta birkaç saniye kaynatılarak bekletiliyor. Ardından ise aseptik ambalajlara konularak tüketime hazır hale getiriliyor.
UHT sütün özellikleri;
- UHT Süt, Ultra High Temperature ( yani, çok yüksek sıcaklıkta) tekniği ile kaynatılarak bekletilir. Bu kadar yüksek sıcaklıklarda kaynatılıp bekletilmesiyle sütün içerisinde yer alan ve sütün bozulmasına neden olan vücuda hem faydalı ve hem de zararlı olan bakterileri birlikte yok etmek.
- İçeriğinde sütün bozulmasına neden olabilecek herhangi bir madde kalmadığı için raf ömrü 6 ile 9 ay arasında değişiyor. Ayrıca oda sıcaklığında saklanabilir.
- Bu süreçte süt içerisindeki bağırsağa faydalı mikro bakteriler ile zararlı bakteriler birlikte yok ediliyor. Hal böyle olunca sütün besin değerinde azalma meydana geliyor.
- UHT süt besin değerinde yalnızca protein ve kalsiyum içeriğinde bir azalma meydana gelmiyor.
- Yüksek sıcaklıkta işlenerek bekletilen UHT sütler, bu işlemin ardından altı kat karton, polietilen ve alüminyum levhalar arasında paketlenir. Böylece uzun raf ömrünü sağlayabilmek için aseptik ambalajlara yerleştirilmiş olur.
UHT Süt İle Pastörize Süt Arasındaki Farklar Nelerdir?
Süt çeşitlerine baktığımızda, marketlerin buzdolabı bölümünde yer alan pastörize sütler ile normal raflarda aylarca saklanabilen UHT sütleri fark ediyoruz. Doğal olarak da bu iki seçenek arasında gidip geliyor.
Acaba hangisi daha sağlıklı veya UHT süt ile pastörize süt arasındaki farklar neler gibi sorular kafamızda dönüp duruyor.
Yukarıda UHT sütün hazırlanma aşamasına değinilmişti. İşte, pastörize süt ile UHT süt arasındaki temel fark hazırlanma aşamasında yer alıyor. Pastörize sütler, yüksek sıcaklık ile işlenmez. Bu süt çeşitlerinde pastörizasyon işlemi uygulanır. Peki, pastörizasyon nedir ve ne gibi amaçlar sağlar?
Pastörizasyon aşaması ile çiğ süt 75 derecede en az 15 ile 20 saniye arasında ısıtılır. Ardında ise süt soğutulur. Bu kısa süreli ve düşük sıcaklıktaki ısıtma işlemi ile sütün içerisinde yer alan yalnızca zararlı organizmalar yok edilir. Aslında köy evlerinde hala devam eden de bir yöntemdir.
Normalde süt ve süt ürünlerinde, zamanla bozulmaya ve ekşimeye neden olan bakteriler yer almaktadır. Bu bakteriler özellikle bağırsakta sindirim sistemine yardımcı olmasıyla bilinmektedir. Pastörizasyon aşaması, kısa süreli ve düşük sıcaklıkta ısıtma işlemi olduğu için bu bakteriler sütün içeriğinde varlığını sürdürür. Bu nedenle de pastörize sütün raf ömrü kapağı açılmadığı takdirde 2 hafta, kapağı açıldıktan sonra ise 3-4 gündür. Ancak UHT süt içeriğinde bu bakteriler yüksek sıcaklıkta kaynama ile yok edildiği için bulunmaz. Böylece raf ömrü 9 aya kadar çıkabilen ve açılmadığı takdirde buzdolabında dahi saklanmasına gerek duyulmayan işlenmiş bir sıvı halini alır.
UHT Süt Raf Ömrü Ne Kadar?
Aseptik ambalajlarda bulunan UHT sütler ile üretici firmaların amacı sütün raf ömrünü maksimum süreye çıkarmaktır. Daha önce değindiğim gibi, UHT sütlerin içerisinde yüksek sıcaklıkta kaynama sonrasında sütün bozulmasına ve ekşimesine neden olabilecek hiçbir bakteri bırakılmaktadır. Bu durum da doğal olarak UHT sütlerin raf ömrünü uzatmaktadır.
Eğer UHT süt raf ömrü ne kadar diye merak ediyorsanız, paket açılmadığı takdirde 6 – 9 ay aralığında bir raf ömrü olduğunu belirtmeliyim. Ayrıca UHT sütlerin buzdolabında saklanmasına gerek duyulmamaktadır. Ancak süt paketinin kapağını açtıysanız buzdolabında en çok 4 gün saklayabilirsiniz. Paketi açılan sütü bu süre içerisinde tüketmeniz gerekmektedir. Aksi takdirde hava ile temasa geçen sütte bozulmalar meydana gelmeye başlar.
UHT Süt Sağlığa Zararlı Mı?
Bu kadar detaylı bir açıklamadan sonra kafamıza en çok takılan soru UHT sütün sağlığa zararlı olup olmadığı. Aslında UHT sütün nasıl işlendiği bu soruya cevap verebilmemiz açısından bizlere bir yön veriyor. UHT sütün sağlığa zararı ise içerisinde vücuda faydalı olan bakterilerin yok olmasıyla ortaya çıkıyor.
Normalde çiğ süt içerisinde bulunan süt proteinleri karmaşık ve üç boyutlu bir yapıdadır. Bu proteinlerin özel enzimlerle parçalanarak sindirilmesi gerekmektedir. Çiğ süt, yüksek ısıda kaynatıldığında ise süt protein yapısı düzleşmektedir. Böylece sindirim sistemimizde bulunan bakteriler ve enzimler UHT süt proteinlerini sindirmekte zorlanmaktadır. Bu durum da aslında son zamanlarda artan laktoz toleransının yükselmesinin sebebini göstermektedir. Çünkü sütün yapısı değişmekte ve bu durum sütün sindirimi zorlaştırmakta. Konuya ilişkin ingilizce kaynağa buradan ulaşabilirsiniz.
Hal böyle olunca, UHT süt paket içerisinde işlenmiş bir sıvı haline geliyor. Her ne kadar içerisinde yüksek protein ve kalsiyum bulunsa da UHT süt sağlığa zararlı hale geliyor. Eğer UHT süt sağlığa zararlı mıdır diye merak ediyorsanız, bu sorunun cevabı ‘’ Evet, UHT sütler sağlığa zararlı olacaktır.’’ Maalesef satış marjını yükseltmek için haberlerde ve reklamlar da UHT süt hakkında gerçekler dile getirilmiyor. UHT sütün sağlığa zararlı olduğu ve pastörize sütten çok farklı bir yapıda olduğu konuşulmuyor. Bunun yerine içerisinde hiçbir bakteri bulunmaması nedeniyle övülüyor. Halbuki hiçbir yerde vücudumuzun sütte bulunan yararlı bakterilere ihtiyaç duyduğumuz ve UHT sütün yapısının yüksek sıcaklıkta değiştiğinden bahsedilmiyor.
Şimdi neden marketten UHT süt almadığımı biliyorsunuz. Günlük süt veya pastörize süt dışında ürünler tercih etmiyorum. Sizlere de bunu tavsiye ederim. Hayatımız ve sağlığımız çok değerli. Büyük firmaların kazançlarını katlamalarına yardımcı olmak yerine kendi sağlığımızı korumalıyız. Bu yüzden marketlerde raflarda saklanan süt paketlerini görünce bir defa daha düşünmenizi ve sağlığınız için doğru olanı seçmenizi tavsiye ediyorum.
Ayrıca pastörize ve günlük sütleri tüketirken saklama sürelerinin kısa olduğunu göz ardı etmemelisiniz. Bozuk Süt Nasıl Anlaşılır başlıklı yazımla bu sütlerin saklama süreleri ve bozulduğunu nasıl anlayabileceğinize dair detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.
Sağlıcakla Kalın;